Deutsch
Neraskidive veze Naši velikani u Beču Đura Daničić

Đura Daničić

milutin

Đura Daničić – Prvi srpski filolog

◄ Uvećaj sliku

Đuro, sin Jovana i Ane Popović, rođen je 6. aprila 1825. godine u Novom Sadu. Filozofiju je izučavao u Požunu, a u Pešti i Beču pravne nauke. Međutim, susret sa Vukom Karadžićem, odredio je mladom pravniku drugačiji naučni i životni put. Posvetio se filologiji i već 1847. godine, objavio „Rat za srpski jezik i pravopis“. Umesto porodičnim, rad je potpisao prezimenom Daničić.

 

Zagovornik Vukove reforme srpskog jezika, silinom naučne misli dokazao je ispravnost Karadžićevih stavova i time mnogo doprineo prihvatanju stavova književnog reformatora. 1850. godine, kao dvadesetpetogodišnjak, objavljuje prvi deo kapitalnog dela „Mala srpska gramatika“.

U Beograd Daničić dolazi prvi put 1852. godine, ali ubrzo, na molbu kneza Miloša, vraća se u Beč, da bi nekoliko godina srpskom jeziku podučavao kneginju Juliju koju je otac poslao u austrijsku prestonicu na školovanje. Četiri godine kasnije Daničić se vratio u Beograd i od tada rukovodio Narodnom bibliotekom Srbije. Njegova postavka rada biblioteke bila je jednostavna: „nabaviti svaku srpsku knjigu, zatim svaku knjigu o srpskom narodu i od svakog razdela književnosti najvrsnije knjige, na bilo kom jeziku nabaviti“.

Nakon tri godine uspešnog bibliotekarskog rada, Daničić se posvetio profesuri na Liceju. U to vreme napisao je i objavio „Srpsku sintaksu“, delo kakvo do tada nije imao nijedan slovenski jezik i pokrenuo objavljivanje starih dela, želeći da bogatu srpsku književnu baštinu učini pristupačnijom. To su pre svih „Žitije svetog Save“ od Teodosija, „Žitije svetog Simeona i svetog Save“ Domentijana, „Životi kraljeva i arhiepiskopa srpskih“ Danila, „Nikoljsko jevanđelje“... Krajem te decenije objavljuje drugi deo „Male srpske gramatike“. Na opšte iznenađenje javnosti, Daničić je na kratko bio i sekretar Ministarstva unutrašnjih dela.

Izuzetni filolog bio je i plodan prevodilac: „Stari zavet“, na srpskom jeziku, njegovo je delo. U Beogradu je pripremio tri knjige „Rečnika iz književnih starina srpskih“ i objavio ih 1863. i 1864. godine. Kao ilustracija vrednog Daničićevog rada u afirmaciji reforme jezika i pravopisa, služi podatak da su, samo mesec dana nakon ukidanja zabrane Vukovog pravopisa, svi pismeni ljudi u Srbiji, poznavali novi pravopis. Svi su bili Daničićevi đaci!

Profesor Liceja, bibliotekar i filolog, ubrzo je postao sekretar Društva srpske slovesnosti, preteče Akademije nauka. Kada je u Zagrebu osnovana Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti, Daničiću je bila poverena dužnost sekretara. 1873. godine, ponovo je na mestu šefa katedre za filologiju Velike škole u Beogradu. Tri godine kasnije priveo je kraju rad na „Osnovama i korenima srpskog jezika“ i objavio treći, završni deo „Male srpske gramatike“. U stvaralačkom opusu Đure Daničića, nalaze se „Korjeni“ (1877), „Oblici srpskog jezika“ (1863), kao i mnoštvo važnih akcenatskih studija (objavljenih mnogo kasnije).

Kao pedesetogodišnjak, Đuro Daničić, ne baš najboljeg zdravlja, počeo je da stvara rečnik narodnog jezika. Prva sveska objavljena je 1882. godine. Kada je potom zbog važnog posla otputovao u Zagreb, niko nije slutio da će to biti put bez povratka Đure Daničića. Iz Zagreba je stigao kovčeg velikog srpskog filologa. Mnoštvo Beograđana ispratilo ga je do večnog doma, na groblju kod crkve Svetog Marka na Tašmajdanu.

Posetioci sajta

Imamo 90 gostiju na mreži